Budaya Slametan

BUDAYA SLAMETAN WONTEN ING MASYARAKAT JAWA

               Indonesia inggih menika negara ingkang kathah kebudayan. Kebudayan menika kedah tetep dijaga lan dilestariake, khususe wonten ing masyarakat Jawa menika taksih kathah kepanggih adicara Slametan. Slametan menika tegesipun upacara sedekah dedhaharan utawi donga sesarengan ingkang tujuanipun kagem nyuwun keslametan lan kententreman kulawarga ingkang ngawontenaken, ananging ugi saged arupi wujud syukur kagem ingkang damel gesang inggih menika Gusti ingkang Maha Agung. Slametan turun-tumurun saking masyarakat Jawa rumiyin. Wujud slametanipun menika ngempalaken tiyang-tiyang khususipun tangga tepalih kaliyan dipun sukani dedhaharan, ananging saderengipun sami dhahar dipun wontenaken tahlilan, wonten ugi slametan ingkang dedhaharanipun dipun buwang wonten ing segara utawi kagem rebutan masyarakat. Slametan dipun damel nalika  wonten adicara kelairan, rampung damel omah anyar, motor anyar, kelulusan, sekolah anyar, nikahan, damel nama bayi, gantos nama, sunat, panen, ngimpi awon, buka pabrik, sasampunipun gerah, pindahan, suran, ngupati lan mithoni. Sanesipun wonten ing pulo Jawa, ananging wonten ing Sumatra, Kalimantan lan Belanda ugi wonten adicara slametan senajan benten sakedhik kaliyan slametan wonten ing Jawa. Slametan ugi gadhahi fungsi inggih menika saged kagem njaga kekeluargaan saengga saged gesang rukun, tentrem, sareng tiyang sekitaripun. Praktek adicara Slametan menika wonten ing agama Islam wonten ingkang nrima lan wonten ugi ingkang boten saged nrima, kejaba menawi unsur-unsur syirik ingkang biasanipun dipun sebataken kagem dewa-dewa, roh-roh menika dipun icali. Slametan ingkang nganggem cara Islam inggih menika upacara ingkang dipun pimpin ulama lajeng dipun lajengaken dhahar sareng. Slametan ing agama Islam dipun bekta saking Wali Sanga supados ajaran-ajaran ingkang nyimpang kaliyan agama islam saged ical lan tiyang-tiyang boten syirik malih. Benten  kaliyan slametan jaman rumiyin sanajan samenika ugi taksih wonten ingkang nganggem, tiyang rumiyin ngawontenaken slametan kagem unsur syukur ananging kangem roh-roh alus. Slametan sejatosipun saged dipun tindakaken  kagem sinten kemawon, ananging ampun ngantos damel repot piyambakipun. Wonten ing agama Islam boten kedah maksa wonten adicara menika. Ananging kita ingkang asli masyarakat Jawa kedah saged njaga budaya menika supados boten ical, amargi slametan ingkang Islami gadhahi tujuan ingkang sae.  
Pating semribit ngobahke gegodhongan
Tansah semribit ngenani sliraku
Yen alon adamel semilir
Anangingyen gedhe saged mbebayani
Omah.. wit-witan...
Kabeh sami mabur
Boten peduli kuwi kuate kaya apa
Omah beton lan wit jati puluhan taun ugi saged kena
Yen angine wis nesu
Tumrap boten wonten kang saged ngalangi
Tumekaning angin gedhe

Gamelan

Gamelan 

Gamelan Jawa menika sawijining utawa corak gamelan ingkang gesang ing tlatah Yogyakarta ugi Jawa Tengah lan sabageyan Jawa Wetan. Gamelan saged kagem ngiringi mawarni-warni Kesenian Tradisional kadosta kagem ngiringi Pagelaran Wayang, Kethoprak, Jathilan lan kesenian tradisional sanesipun. Musik Gamelan Jawa menika benten kaliyan musik gamelan saking daerah sanes. Menawi musik gamelan  Jawa  limrahipun gadhah nada langkung alus, alus lan ngagem laya langkung alon, benten kaliyan musik Gamelan Bali ingkang layanipun langkung cepet, ugi musik gamelan sundha ingkang raos musikipun “nglaras” sanget (mendayu-dayu) lan dipun dominasi swanten suling.
Gamelan Jawa menika gadhah nada-nada pentatonis. Gamelan Jawa menika ngadhahni 2 laras inggih menika: Laras Slendro lan Laras pelog, Laras Slendro ngadhahi urutan nada-nada 123567 (ji-ro-lu-ma-nem-pi) ,  dene Laras Pelog ngadhahni nada-nada 1234567 ((ji-ro-lu-pat-ma-nem-pi).

          Gamelan Jawa gadhah aturan-aturan ingkang sampun pakem, antaranipun katata saking pinten-pinten rambahan utawi puteran utawi pathet utawi  jero cethekipun swanten, ugi wonten aturan sampek utawa cepet rendhetipun  laku ingkang sampun pakem, ugi wonten batesan-batesan Gongan lan melodinipun sampun dipun atur wonten ing bageyan-bageyan ingkang saben-saben katata saking 4 nada (gatra). Saben-saben piranti gadhah fungsi piyambak-piyambak ingkang nuntun swanten inggih menika rebab, ingkang manut irama dipun wastani kendhang. Aranipun pemain ingkang nabuh gamelan menika dipun wastani pengrawit, nayaga utawi wiyaga, ingkang nembang priya dipun wastani wira-swara, ingkang wanita wastani pesinden utawa swarawati.

            Wonten ing jaman modern menika, Gamelan menika kadang kala boten dados remenipun para muda. Kathah para muda ingkang boten mangertos babagan gamelan amargi para muda wonten ing kasunyatan langkung kulina ningali utawi nyepeng alat musik modern kadosta  Gitar, Bass, Piano, Drum, Biola lan sapanunggalanipun, tinimbang nyepeng utawi main alat musik Gamelan. Para mudha boten gumyak pengin saged main Gamelan, mbokmenawi Gamelan ing pamikiranipun para muda inggih menika alat musik ingkang dadosaken piyambakipun katrok, cupu, lan ketinggalan jaman. Sedaya menika klentu. Gamelan menika salah satunggaling alat musik ingkang kedhah dipun remeni ugi dipun mangertosi tumrap sedaya tiyang. Gamelan menika alat musik khas Jawa ugi warisan budaya Indonesia.
           Tumrap para muda kedah jaga gamelan caranipun inggih punika nyinauni lan boten gadah penggalih menawi Gamelan menika alat musik ingkang namung dipun amainken tiyang sepuh. Duka kenging menapa Gamelan boten dados  tresnanipun para muda, punapa amargi mainken Gamelan sisah lan njlimet, sedaya kedah usaha. Menawi kita sampun usaha temenan pengin mainken Gamelan, kita bakal saged.
             Ing jaman menika? Kenging menapa boten? Menawi ing Daerah istimewa Yogyakarta, sekolah-sekolah saking SD-SMP-SMA-SMK mangarsani alat musik tradisional inggih punika Gamelan. Boten namung alat musik modern kemawon ingkang dipun ajaraken Bapak Ibu Guru. Saking menika para siswa ugi angsal ilmu saking alat musik Gamelan lan dangu-dangu  para siswa bakal tresna marang Gamelan. Menawi boten nggih kita tumrap para muda nggih saged sinau wonten ing Sanggar-Sanggar karawitan wonten ing Yogyakarta, wonten Kulon Progo iggih wonten kayata Sanggar ingkang ngadhahipun  Pak Jaka.
            Sampun ngantos  alat musik Gamelan ical saking penggalihipun para muda lan sedaya tiyang Indonesia, kita sampun ngantos kagiles kaliyan alat musik modern ing jaman samenika. Kita kedhah bangga marang Gamelan lan kedah ngelestarikaken Gamelan. Sampun ngantos  negara sanes ngrebat alat musik Gamelan. Kita kedhah matenaken menawi Gamelan menika warisan leluhur Indonesia, kula gadah pamanggih menawi gamelan saged diakeni wonten ing Mancaegara. Menika kabudayan Indonesia mliginipun kabudayan Jawa arupi alat musik Gamelan.